Eserleri korumak muhafaza etmek amacıyla cilt yapılmaya başlanmıştır. İlk önce yazılı tabletler daha sonra papirüslere ve kağıda yazılmıştır. Uzun süre saklamak amacıyla cilt yapımına başlanmıştır. Klasik bir ciltte;

Tezhip
Deri
Murakkaa
Hat
Oyma
Ebru

gibi sanatlarımız görülür.

Türk cilt sanatı 15 yy'ın ikinci yarısından itibaren çok değerli örnekler vermiştir. Fatih Sultan Mehmet'in kitaba ve kütüphaneye verdiği değer derecesi gerek tercüme edilen, gerek dışarıdan getirilen yazmalann birbirinden güzel kaplarla muhafaza edilmesi sağlanmıştır, iö.yy.'da tezyini Türk motiflerinin bolca kullanıldığını görüyoruz. 18.yy.'a geldiğimizde de rugani kaplann revaçta olduğunu ve bolca bahçe çiçeklerinin kullanıldığını görüyoruz. Halkari tarzının 18.yy. sonları 19.yy. başlarında Avrupa'dan gelen barok ve rokoko tesiri fazla olumsuz etki yapmamıştır. Esas çöküşü sağlayan tesir ekonomik çöküştür.

KLASİK BİR TÜRK CİLDİNİN ÖZELLİKLERİ:
1- Kapaklar kitap boyunda olup kenarlarından dışarı taşmaz.
2- Şiraze el ile örülür.
3- Sirt düzdür.
4- Kitap kabında teyzinat her iki kapakta olup, sertap ve miklep üzerindedir.
5- Alt kapağa bağlı olarak sertap ve mıklep bulunur.
6- Sırt kısmında yazı bulunmaz.
7- Ezme altın klasik usulde kullanılır. Zer mühre ile parlatılır.
Yazma eserlerin tezhiplenmesi

A) MALZEMELER
1- KAGIT:Gözü yorduğu ve yapılan tezbihi güzel göstermediği için ham kağıt kullanılmaz. Onun yerine bitkisel ve nebati boyalarla boyanmış kağıt kullanılır. Daha sonrada üzeri aharlanır. Aher bir çeşit ciladır,kağıdı doyurmak için yapılır. Sadece sanat eserlerinde ahar kullanılır,çünkü yanlış yapıldığında silinebilme özelliği yaratır.

2- MÜREKKEP:Lal altın ve is mürekkebi çokça kullanılmıştır.Lal,koşnil böceğinin kurutulmasıyla elde edilip Fatih devrinde halkarlarda çokça kullanılmıştır.Altın ve is mürekkebi hem tezbih hem de hat sanatının temel malzemesidir bu yüzden her dönemde kullanılmıştır. 3-KALEM:Yazma kaynaklarından anlaşıldığı üzere fırçanın eski ismi "kıl kalem"dir. Müzehhipler fırçalarım çulluk kuşunun ense tüylerinden kendileri yaparlardı. Gümüşi rente olan bu kıl kalemleri tahrir çekmek için kullanırlarmış.

B) AYET BERKENAR KURAN'I KERİM
Hattatın en çok zorlandığı eserdir. Çünkü her satır sonunda ayet bitmek zorundadır. Her sayfanın sonuna gelen ayet mutlaka o sayfada bitiyor ve yeni bir sayfa başka bir ayetle başlıyorsa buna ayet berkenar musaf denir. Hattatlar yazma eserleri yazarken ortadan başlayarak yazarlar sonuna doğru eli İyice işlek durumuna gelir ve böylece başa dönüp yazarlar hattatın elinden çıkan varak halindeki eser nakışhaneye gelir. Eser için sipariş veren kişiye muhreç sayfası gösterilerek sipariş alınır ve kolektif bir çalışma ürününde İmza görülmez. Nadiren ser nakkaşın imzası görülebilir.

C) MUSHABIN KISIMLARI
1- SER LEVHA:Fatiha ve bakara sureleri baş taraflarının olduğu karşılıklı gelen iki sayfadır, metinin başladığına işarettir ve tezhipli sayfalardır. Tek sayfa tezhipli ise 'unvan sayfası' adını alır. Her iki sayfada metin başlamıştır. Yazılı metin cetvellerle ayrılır, nakışhanelerde cetvelkeş denilen vazifeleri cetvel çekmek olan sanatkarlar vardır.
2- ZAHRİYE SAYFASI Üç şekilde karşımıza çıkmaktadır.
a)Mekik zahriye
b)Madalyon zahriye
c)Dikdörtgen zahriye
Müzeyhib'in hür olduğu tek sayfadır. Arapça bir kelime olup zarh(sırt) kelimesinden gelmektedir. Sırtlık demektir. İlk devirlerde madalyon zahriyeler görünürken, II. Beyazıt devrinde mekik (beyzi), son devirlerde dikdörtgen zahriyeler görülmektedir.
3- HATIME SAYFASI son hitabe etme yani imza sayfasıdır. "Ketebe" sayfası da denir. Sayfa düzeninde üçgenimsi bir görüntü olur ve boş kalan yerler tezbihlenir.
4- SUREBAŞI:Yatık dikdörtgen şeklindedir. İç kısımda sure yazılır. Geri kalan yerler tezhiplenir. Tezhip bittikten sonra hattat tarafından yazı yazılır. İlk Kur'anı Kerimlerde sure başı ile birlikte sure başı gülü de yapılırdı. Cetvelle yapışık olup yönü de sure başına bakacak şekildedir. Daha sonraki devirlerde terk edilmiştir.

Kuranı kerimde kullanılan güller
Secde gülü
Hamse gülü
Aşeregülü
Cüz gülü ve
Hizip gülü

olmak üzere bölümlere ayrılır. Otuz adet cüz gülü, on ayette bir aşere gülü, beş ayette bir hamse gülü vardır. Secde edilecek (14 yerde) yerde de secde gülü bulunmaktadır.

Hizip gülü ise, beş sayfada bir konur.Büyük ve zengin bir tığla süslenmiş aynı doğrultuda olan güldür.

Yazma eserlerindeki diğer süslemelerde duraklardır. Duraklar, ayet arlarında yer alan yuvarlak formlardır. Mıstarlar dikkatle alınarak satırlara yerleştirilir. Duraklar, okuyanın gözüne ferahlık vermeli, sayfayı güzelleştirmeli, ayetin başlayıp bittiğini haber vermelidir. Helezon, şeşhane ve mücevher duraklar en çok kullanılanlarıdır.

KİTAP KAPLARI
Eski bir kitap kabı dört bölümden meydana gelir:
a) Alt ve üst kapak
b) Dip ve sırt
c) Mıklep
d) Sertap
Dip ve sırt; kitabın arka kısmım örter. Türk cildinde düzdür.
Mıklep (cild kanadı); sol kapaktadır, ucu üçgen biçimindedir.
Sertab; Mıklebin kapağa bağlandığı kısımdır. Mıklebin hareketini sağlar, kitapla aynı kalınlıktadır.
Desen çizilirken, mıklepte kullanılan motif, kitaptaki alt ve üst kapak motifine uygunluk
sağlanmalıdır.

KAPAĞIN BÖLÜMLERİ
1- PERVAZ: Kapağın dış tarafinı şemse ve köşebentleri
2- CETVEL: Pervaz işlemediği zaman kullanılır. Çerçeve görevini görür.
3- KÖŞEBENT: Kapağın dört köşesindeki iki yanı düz içe bakan tarafi dendanlı süslü üçgen kısımlara denir. Olması şart değildir.
4- ŞEMSE: Kapağın ortasındaki beyzi veya yuvarlak biçimli motiftir. Devirlere göre büyür veya küçülür. Mutlaka vardır. Dendanlı geçmeli, mekik vb. şeklinde olur. Bazı kapaklarda cetvel ve köşebent olmaz. Sadece şemse vardır. Türk kitap kapaklarında genellikle köşebent ve şemse arasındaki olan boş bırakılır. Çok seyrekte olsa lö.yy'da bu kısmın tamamen süslendiğini görüyoruz.
Şemse Arapça güneş anlamına gelen (şems) kelimesinden gelir. Şemse Türk sanatında bir form olarak benimsendiğinden oymacılık, deri, maden gibi yerlerde kullanılmıştır. Şemsenin alt ve üst tarafındaki küçük paftalara salbek denir. Olması zorunlu değildir, bitişik veya ayrı olabilir.